Kan titaandioxide kanker veroorzaken?

Robuust, wetenschappelijk bewijs toont aan dat titaandioxide veilig is en geen kanker veroorzaakt. Dit moet u weten.

Titaandioxide is een helder wit pigment dat in veel verschillende industrieën wordt gebruikt vanwege zijn unieke en nuttige eigenschappen. Het wordt vooral gebruikt in alledaagse producten zoals verven, kunststoffen, papier en inkten. In sommige gevallen wordt een nanovorm gebruikt als ingrediënt in producten zoals cosmetica en zonnebrandcrème.

Toepassingen die nano-titaandioxide gebruiken hebben geleid tot bezorgdheid bij sommige autoriteiten over de vraag of titaandioxide een kankerverwekkende stof kan zijn.

 

Recent wetenschappelijk onderzoek toont echter aan dat producten die titaandioxide bevatten veilig kunnen worden gebruikt:

  • Na tientallen jaren van sector- en onafhankelijk onderzoek werd er geen bewijs gevonden van potentiële kankerrisico’s voor mensen door blootstelling aan titaandioxide.

 

  • Wetenschappelijk bewijs heeft aangetoond dat blootstelling aan titaandioxide weinig of geen effect heeft op de gezondheid. De Europese regelgevende instanties hebben het veilige gebruik van titaandioxide in levensmiddelen en zonnebrandcrèmes goedgekeurd.

 

  • Studies die titaandioxide koppelen aan een risico van kanker zijn gebaseerd op een longoverbelasting waargenomen bij ratten, waarbij zeer grote hoeveelheden titaandioxide werden ingeademd. Dergelijke doses zijn veel hoger dan deze waar werknemers dagelijks aan worden blootgesteld en het waargenomen effect op de longen is niet van toepassing bij mensen.

 

Inleiding

Titaandioxide is een bekende en alomtegenwoordige natuurlijke stof. Het heeft enorme capaciteiten en wordt over de hele wereld geproduceerd.

Het wordt gebruikt in veel alledaagse artikelen, zoals verf, kunststoffen, levensmiddelen en cosmetica. Titaandioxide staat ook bekend onder zijn chemische naam TiOof als de kleurstof E171. Het is door een groot aantal regelgevende instanties op veiligheid beoordeeld en werd consequent als veilig bevonden voor alle toepassingen.

Recentelijk werd er, met name in de Franse media, beweerd dat het kanker zou kunnen veroorzaken. Dit zijn de feiten.

colourful eye makeup

 

Wat IARC zei over TiO2 en kanker

In 2006 concludeerde het Internationale agentschap voor kankeronderzoek (IARC) dat er onvoldoende bewijs was dat titaandioxide kanker bij de mens veroorzaakt. In 2010 werd een monografie gepubliceerd met de ondervindingen.

IARC concludeerde wel dat titaandioxide “mogelijk carcinogeen is voor mensen door middel van inademing” (categorie 2b).

Het vond ontoereikend bewijsmateriaal bij mensen maar voldoende bewijs van risico van kanker bij dieren. Deze conclusie was in de eerste plaats gebaseerd op bewijzen van precancereuze respiratoire cysten bij twee chronische studies met betrekking tot inademing bij ratten, uitgevoerd in 1985 en 1995[1]. Deze bevinding werd sindsdien in twijfel getrokken gezien het beperkte bewijs van effecten bij de mens.

De beoordeling van het IARC is uitsluitend gebaseerd op deze twee studies met ratten die meer dan 20 jaar geleden zijn uitgevoerd onder omstandigheden die niet aanvaardbaar zijn onder de huidige testrichtlijnen van de EU.

Algemeen wordt erkend dat ratten uniek gevoelig zijn voor de effecten van “longoverbelasting”, een aandoening die niet wordt waargenomen bij de mens.[2]

Andere’ mogelijke carcinogenen’ omvatten spek, ingemaakte groenten en aloë vera. In haar geschiedenis als adviesgroep heeft het IARC meer dan 980 stoffen en activiteiten beoordeeld en honderden potentiële risico’s gevonden.

 

Wat is er sinds 2010 veranderd?

In mei 2016 stelde het Franse nationale agentschap voor voeding, milieu en gezondheid en veiligheid op het werk (ANSES) voor om titaandioxide in te delen als categorie 1B-stof bij inademing. Deze indeling betekent dat de stof wordt beschouwd als potentieel carcinogeen voor de mens.[3]

Het voorstel werd ter overweging voorgelegd aan het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA). Het comité voor risicobeoordeling van het ECHA (RAC) kwam na raadpleging in juni 2017 tot een conclusie. Het comité concludeerde dat er onvoldoende bewijs was om titaandioxide in categorie 1B in te delen.

Er werd daarentegen voorgesteld dat TiO2 voldoet aan de criteria voor classificatie als een stof waarvan wordt vermoed dat het kanker veroorzaakt bij inademing, een classificatie van categorie 2. Evenals de verklaring van het IARC, kwalificeerde het RAC de classificatie met een verdere verklaring dat het geen “rekening houdt met de waarschijnlijkheid van blootstelling aan de stof en derhalve niet ingaat op de blootstellingsrisico’s.”[4]

Het bewijs dat werd beoordeeld door autoriteiten heeft betrekking op studies uitgevoerd op dieren.

Momenteel heeft het RAC-advies over TiO2 geen onmiddellijke invloed op de manier waarop titaandioxide kan worden gebruikt of gereguleerd.

Wanneer het advies van RAC eenmaal gedocumenteerd en verzonden is naar de Europese commissie, zal de commissie beslissen om de aanbeveling al dan niet te volgen. Mogelijk leidt dit tot geen enkele verandering in de regelgeving. De EC zou echter ook de bestaande classificatie en etikettering kunnen bijwerken of nieuwe wettelijke maatregelen kunnen overwegen. Er is geen vaste tijdslimiet voor een beslissing.

 

Laag risico van inademing of van consumptie

Bij onderzoek naar de toxicologie van stoffen moet ook rekening worden gehouden met het doseringsbeginsel, waarnaar vaak wordt verwezen met de zin: ‘De dosis maakt het gif.’ Alle chemicaliën – zelfs water en zuurstof – kunnen giftig zijn voor de mens als ze in hoge of extreem hoge doses worden ingenomen.

Veel dierenproeven op stoffen testen de effecten van hoge dosissen die niet worden aangetroffen in werkelijke situaties. De specifieke effecten op dieren worden bovendien mogelijk mogelijk niet aangetroffen bij mensen, zoals in het geval van ‘longoverbelasting’ waargenomen bij ratten.

Aangezien het RAC-advies uit 2017 betrekking heeft op de inademing van titaandioxide, is het weinig relevant voor levensmiddelen. Hier wordt TiO2 opgenomen in het eindproduct en bestaat er bijna geen enkel risico van inademing. Op dezelfde manier is TiO2 in afgewerkte producten zoals verf en kunststoffen onoplosbaar of in vaste vorm en kan niet worden ingeademd.

De Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) heeft het gebruik van TiO2 in voedsel in 2016 opnieuw beoordeeld en is tot de bevinding gekomen dat het veilig is. In het EFSA-rapport wordt gesteld dat de absorptie van oraal toegediende TiO2 extreem laag is:

“Het panel concludeerde op basis van de beschikbare databank met genotoxiciteitsgegevens en gegevens over absorptie, distributie en uitscheiding van micro- en nano-TiO2, oraal ingenomen TiO2-deeltjes (micro- en nanodeeltjes) in vivo waarschijnlijk geen genotoxisch gevaar opleveren [in een levend organisme].”[5]

“Er blijken veel misverstanden te bestaan over titaandioxide,” zegt Kamilah Guiden van de International Food Information Council (IFIC). Zij zegt dat titaandioxide veilig is om te gebruiken op basis van richtlijnen van de US Food and Drug Administration (FDA), die een limiet stelt van 1 procent titaandioxide voor voeding.

“Er bestaat momenteel geen enkele aanwijzing voor een gezondheidsrisico via voedselinname,” voegt ze toe.[6]

Inademing via andere wegen, zoals verf of kunststoffen, is ook heel onwaarschijnlijk omdat TiO2 volledig in het eindproduct wordt gebonden.

 

Kan titaandioxide kanker vermijden?

Titaandioxide wordt als veilig beschouwd in alle vormen voor consumenten en geen enkel bewijs heeft aangetoond dat het risico van kanker voor werknemers hoger is.

Het kan daarentegen zelfs worden gebruikt om kanker te voorkomen. Deze bevinding blijkt duidelijk uit het prominente gebruik ervan in zonnebrandcrèmes.

Doordat de deeltjes die in zonnebrandcrème worden gebruikt zo klein zijn, reflecteert het geen zichtbaar licht, maar verstrooit en absorbeert het UV-licht, waardoor een transparante barrière ontstaat om de huid te beschermen tegen de schadelijke stralen van de zon.

Titaandioxide is door zowel de Europese Commissie in de EU als de FDA in de VS goedgekeurd voor gebruik in zonnebrandcrèmes.[7]

application of sunscreen

 

Veiligheid van TiO2 in zonnebrandcrème

In Europa zegt het Wetenschappelijk Comité voor consumentenveiligheid (SCCS) dat nano-titaandioxide deeltjes veilig zijn als UV-filter in zonnebrandcrèmes als de concentratie 25 procent of lager is.[8] Dit geldt voor mensen met een gezonde en intacte, zelfs door de zon verbrande huid.

Nano-TiO2 deeltjes kunnen werken als een fotokatalysator, wat betekent dat ze reageren met UV-licht. In zonnebrandcrèmes zijn de TiO2 deeltjes gecoat om deze fotokatalytische reactie te voorkomen, zonder hun functie als UV-filter te verliezen.[9]

Groepen die strijden voor het gebruik van veilige ingrediënten in veel producten hebben ook hun steun uitgesproken.

De Société Française de Dermatologie in Frankrijk geeft een advies voor het gebruik van titaandioxide in zonnebrandcrème in haar richtlijnen.[9]

De Environmental Working Group (EWG), die producten beoordeelt op basis van hun gezondheids- en milieukwaliteiten, zegt dat zonnebrandmiddelen met titaandioxide “tot de beste keuzes behoren”. Zonnebrandcrèmes met titaandioxide scoren goed in hun evaluaties, omdat ze niet in de zon afbreken en een goede bescherming bieden tegen UVA-stralen.[10]

Ondertussen raadt ook de campagnegroep Safe Cosmetics dit gebruik van de stof aan: “Titaandioxide is een zeer effectief zonwerend middel in crèmes en lotions en is een van de veiligste opties beschikbaar.”[11]

 

Veilige en waardevolle samenstelling

Titaandioxide kan veilig worden gebruikt in een groot aantal toepassingen.

Het lage blootstellingsniveau en alle bewijzen waaruit blijkt dat dit geen schadelijke gevolgen heeft voor de gezondheid, zoals een recente wetenschappelijke studie waarin het gebruik van TiO2 in levensmiddelen wordt goedgekeurd,[5] toont aan dat het publiek geen enkel risico loopt van kanker door blootstelling aan titaandioxide.

Cruciaal is dat het als UV-blokker een belangrijke rol speelt bij het voorkomen van kankerrisico door blootstelling aan de zon.