Titaandioxide is veilig

Titaandioxide werd al een eeuw geleden goedgekeurd voor gebruik in Europa, met studies die herhaaldelijk aantonen dat er geen schadelijke effecten zijn voor het publiek of werknemers.

 

Titaandioxide (TiO2) is een vitaal en belangrijk ingrediënt in honderden producten, waaronder verven, kunststoffen, inkten, papier, cosmetica, farmaceutische producten en levensmiddelen. Dankzij de veelzijdige eigenschappen kan de stof op vele manieren worden gebruikt, bijvoorbeeld als heldere witte kleurstof, ter bescherming tegen UV-straling en vermindering van vervuiling.

Het wordt al ongeveer 100 jaar veilig gebruikt in een duizelingwekkend aantal producten. Het wordt van oudsher goedgekeurd door regelgevende autoriteiten na grondige en voortdurende wetenschappelijke beoordeling van het gebruik en de productie ervan.

 

  • TiO2 is afgeleid van een van de op aarde meest overvloedig aanwezige materialen en de chemisch stabiele toestand biedt een basis voor het veilige gebruik ervan in talrijke toepassingen.

 

  • De Europese regelgevers hebben het gebruik ervan in verven en andere coatings, kunststoffen, levensmiddelen, cosmetica en andere alledaagse producten consequent goedgekeurd.

 

  • Verschillende langetermijnstudies bij werknemers met regelmatige blootstelling aan titaandioxide toonden geen schadelijke effecten aan.

 

Inleiding

TiO2 is een van de meest veelzijdige stoffen ter wereld. We treffen het aan in een buitengewoon uiteenlopend aantal producten en technologieën die we dagelijks zien en gebruiken, waaronder verf, kunststoffen, cosmetica, zonnebrandcrèmes, voedsel, glas en zelfs katalysatoren.

TiO2 is door een groot aantal regelgevende instanties op veiligheid beoordeeld en werd consequent als veilig bevonden voor alle beoogde toepassingen.

In de loop der jaren heeft de alomtegenwoordigheid ervan echter geleid tot vragen en onderzoek om te bepalen of het enige invloed zou hebben op onze gezondheid, evenals eventuele bijwerkingen in verband met blootstelling. Dit geldt met name voor het gebruik ervan in de levensmiddelen- en cosmetische industrie.

 

Is titaandioxide veilig voor consumenten?

Titaandioxide (TiO2) wordt verkregen uit een van de op aarde meest voorkomende elementen en is door een groot aantal regelgevende instanties consequent bevestigd als een niet-toxisch, inert en veilig materiaal.

De levendige witte kleur maakt het een ideale stof voor vele toepassingen en de onschadelijkheid maakt het veilig voor iedereen die deze producten gebruikt of er baat bij heeft. Het wordt ook veilig gebruikt als kleur- en verdikkingsmiddel in levensmiddelen en cosmetica, aangezien er bijna geen allergie- of intolerantieverschijnselen zijn die verband houden met de consumptie of het gebruik ervan.

In september 2016 heeft het Wetenschappelijke panel voor levensmiddelenadditieven en aan levensmiddelen toegevoegde nutriënten van de Europese autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) een advies uitgebracht waarin TiO2 als veilig wordt aangegeven voor gebruik in levensmiddelen.

Het is ook goedgekeurd voor gebruik in verschillende producten en materialen, met inbegrip van zonnebrandcrème, tandpasta en geneesmiddelen.[1]

toothbrush and white toothpaste

 

Risico’s bij inademing

Eventuele zorgen over de veiligheid van TiO2 hebben voornamelijk betrekking op de risico’s van inademing van TiO2 in poedervorm. Dit risico is uitsluitend gebaseerd op studies naar blootstelling door inademing bij ratten, onder condities van longoverbelasting. In commentaar van industrie-experts en uitgebreide studies van derden, is er geen robuust bewijs om te vermoeden dat TiO2 schadelijk is voor de mens.

Het Internationaal agentschap voor kankeronderzoek (IARC) heeft voorgesteld dat het inademen van titaandioxide “potentieel kankerverwekkend is voor de mens” (groep 2B) op basis van beperkt onderzoek bij ratten en in één studie met zeer hoge doseringen. De ratten gebruikt in de studie leden aan de effecten van ‘longoverbelasting’, een conditie die niet werd waargenomen bij andere onderzochte diersoorten, of mensen.[2][3]

De conclusie van het IARC was gebaseerd op drie studies met ratten; het vond geen verband tussen menselijke blootstelling aan titaandioxide en risico op kanker in de menselijke studies.

Een dierenstudie uitgevoerd in 2005 stelde ratten bloot aan intratracheale toediening van titaandioxide. Dit wil zeggen dat een suspensie werd ingevoerd in het ademhalingssysteem van de dieren. De andere twee studies (met negatieve resultaten) werden uitgevoerd in 1985-1986 en 1995. De positieve bevindingen van de studies waren het resultaat van blootstelling van ratten aan relatief hoge niveaus van titaandioxide via inademing gedurende een langere periode.[4]

De richtlijnen van de Organisatie voor economische samenwerking en ontwikkeling (OESO) voor het testen van chemische stoffen op dieren zijn sindsdien geactualiseerd. Zo werden in 2009 nieuwe richtlijnen aangenomen voor het testen op acute toxiciteit bij inademing.[5] De methoden die in de oudere studies met ratten werden gebruikt, voldoen niet aan de meest recente testrichtlijnen die nu in de EU worden gebruikt.

Op 9 juni 2017 heeft de Commissie risicobeoordeling (RAC) van het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA) voorgesteld om TiO2 te classificeren als vermoedelijk carcinogeen (cat. 2). De RAC accepteerde niet alle door het IARC gebruikte gegevens, maar kwam toch tot het ontwerp-classificatieadvies op basis van de bij ratten waargenomen waarnemingen, blootgesteld aan zeer hoge niveaus TiO2.

Het advies van de RAC druist in tegen een grote hoeveelheid wetenschappelijk bewijs dat een classificatie van TiO2 voor de mens niet ondersteunt. Dit wordt bewezen door meer dan 50 jaar epidemiologische gegevens van meer dan 24.000 werknemers en toont aan dat er geen verband is tussen kanker bij de mens en blootstelling aan titaandioxide.

Bovendien is de potentiële blootstelling van de consument aan TiO2 in poedervorm uiterst laag, want titaandioxide wordt meestal volledig in het eindproduct verwerkt.

Klik hier voor meer informatie over kanker en titaandioxide.

 

Is de productie van titaandioxide veilig?

In de natuur wordt titanium vaak geassocieerd met andere veel voorkomende elementen zoals ijzer. Er worden twee methoden gebruikt om deze stoffen te scheiden tot puur TiO2: een sulfaatproces en een chlorideproces.

Dezelfde productieprocessen worden gebruikt om titaniummetalen te vervaardigen voor de luchtvaart, medische sector, scheepsbouw en bouwnijverheid. Zoals bij alle chemische processen wordt bij beide TiO2-methoden gebruik gemaakt van en voldaan aan strenge gezondheids-, veiligheids- en behandelingsnormen.

De fabricage van titaandioxide wordt geoptimaliseerd om grondstoffen te recyclen en hergebruiken. Doorgaans worden chlorine en zwavelzuur gerecycled en wordt ijzer omgezet in waardevolle nevenproducten.[6]

De TiO2-productie wordt gereguleerd met normen in de hele EU en toonaangevende producenten in Europa voldoen ook aan de regels van Responsible Care®.

Responsible Care® zorgt voor duurzame productie en verbetert de manier waarop TiO2 wordt gefabriceerd. Er is een levenscyclusanalyse uitgevoerd om de milieueffecten te meten van de productie van titaandioxide.

Meer informatie over de duurzaamheidsmaatregelen.

 

Is TiO2 veilig voor arbeiders?

Uit huidige gegevens blijkt dat arbeiders in titaandioxidefabrieken, zoals die in de EU, die de standaardvereisten inzake gezondheid en veiligheid in de bedrijven naleven, zich geen zorgen hoeven te maken over de blootstelling aan TiO2.

Naast de nationale instanties die toezicht houden op de stoffen die in hun respectieve landen worden gebruikt, houdt de REACH-wetgeving van de Europese Unie toezicht op de veiligheid van alle chemische stoffen die worden gebruikt. Dit brengt met zich mee dat de industrie alle gevaren moet analyseren en potentiële risico’s met betrekking tot deze stoffen moet beheren.

Bij de registratie van TiO2 onder REACH verzamelde en beoordeelde de industrie alle beschikbare wetenschappelijke gegevens over TiO2 en stelde vast dat er geen aanwijzingen waren voor gevaren volgens de REACH-evaluatiecriteria.

De TiO2-productie wordt zorgvuldig gecontroleerd door de industrie. Producenten nemen alle nodige maatregelen om te voldoen aan de wet- en regelgeving van de EU en de lidstaten voor het veilig hanteren van materialen die gebruikt worden bij de productie van TiO2.[7]

Bovendien is titaandioxide al ongeveer 100 jaar commercieel verkrijgbaar. In deze periode hebben uitgebreide studies bij werknemers in de TiO2-productiesector geen aanwijzingen gevonden voor een verhoogd risico van longproblemen.[8]

Vier grote epidemiologische studies in Noord-Amerika en Europa, bij meer dan 24.000 werknemers in de titaandioxide-productiesector, wezen uit dat blootstelling aan TiO2 geen verband houdt met een verhoogd risico van kanker of andere schadelijke effecten.

glass vial

 

Is titaandioxide veilig in voeding?

De Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) houdt toezicht op de levensmiddelenindustrie en geeft elk additief een uniek E-nummer met veilige dagelijkse consumptiegrenswaarden. Titaandioxide wordt opgenomen als E171.

De doeltreffendheid van TiO2 als witmaker om de kleur te verbeteren en de hoge dekkendheid maakt E171 een populair additief in voedsel. In september 2016 bracht het Wetenschappelijke panel voor levensmiddelenadditieven en aan levensmiddelen toegevoegde nutriënten van EFSA een advies uit waarin TiO2 wordt aangegeven als veilig voor gebruik in levensmiddelen.

Wanneer gebruikt als levensmiddelenadditief, bestaat titaandioxide voor voeding voornamelijk uit grotere deeltjes. Alleen in deze grootte kunnen producenten de witte kleur en de opaciteitseigenschappen verkrijgen. Kleinere deeltjes (nanodeeltjes) zijn transparant en hebben geen kleureigenschappen.[9]

Kenmerkend voor TiO2 is dat nanodeeltjes in de praktijk samenbinden om grotere deeltjes te vormen. Gezien de lage hoeveelheden E171 in voedsel, is het aandeel deeltjes dat werkelijk van nanogrootte kan zijn waarschijnlijk zeer klein.

E171 werd onlangs grondig geëvalueerd door de Europese autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) in het kader van een uitgebreid onderzoek naar de levensmiddelenkleurstoffen die vóór 2009 in de Europese Unie werden goedgekeurd voor gebruik. Op basis van recente wetenschappelijke informatie werd TiO2 veilig bevonden voor gebruik.

Wanneer gebruikt in verpakkingen van voedsel en geneesmiddelen, zoals melkcontainers of medicijnflesjes, beschermt TiO2 zelfs de producten tegen daglicht, inclusief UV-licht en de bijbehorende afbraakprocessen.

Ontdek meer over het gebruik van titaandioxide in voeding. 

 

Toekomstige regulering van titaandioxide

In mei 2016 verzocht het Franse bureau voor voedselveiligheid ANSES om titaandioxide te classificeren als 1B carcinogeen (mogelijk kankerverwekkend voor de mens). In dit voorstel haalde het agentschap hetzelfde onderzoek naar ratten aan (eerder vermeld) als bewijs van de mogelijk schadelijke effecten van titaandioxide (op mensen).[10]

Bij de behandeling van het ANSES-voorstel organiseerde ECHA een raadpleging. Er kwamen meer dan 500 reacties op de openbare raadpleging; wat een zeer groot aantal reacties was. De overweldigende mening was dat titaandioxide veilig is en dat een dergelijke classificatie niet nodig was.[11][12][13]

De raadplegings- en evaluatieperiode is nu afgesloten en de conclusie van het ECHA-comité voor risicobeoordeling (RAC) is dat titaandioxide voldoet aan de criteria om in een minder strenge categorie (2) te worden ingedeeld op basis van inhalatie. Dit ondanks het wetenschappelijke bewijs en de standpunten van honderden respondenten van de raadpleging, waaruit blijkt dat een dergelijke classificatie niet nodig is.

De Europese Commissie zal nu het advies evalueren en beslissen of er eventueel maatregelen zullen worden genomen.

Uit wetenschappelijke beoordelingen van de industrie zoals beschreven in het REACH-dossier en verder ondersteund door de opmerkingen ingediend tijdens de openbare raadpleging, blijkt dat er voor de stof in al zijn vormen ‘geen classificatie’ nodig is.

 

Conclusie

Met een geschiedenis van ongeveer 100 jaar veilige productie en commercieel gebruik in een groot aantal industrieën levert titaandioxide belangrijke voordelen voor de samenleving, zonder schadelijke gevolgen voor mens en milieu.

Langetermijnstudies hebben aangetoond dat de consumptie, het gebruik en de productie van titaandioxide geen schade toebrengt aan de mens en veel regelgevende instanties hebben het geclassificeerd als niet-toxisch en niet-kankerverwekkend voor de mens.

Bezoek Wat is titaandioxide? voor meer informatie.