Wat zijn de maatschappelijke en economische voordelen van titaandioxide?

Titaandioxide (TiO2) kent veel toepassingsgebieden en wordt veilig gebruikt in tal van sectoren wereldwijd: van verf, plastic en inkt tot papier, voedingsmiddelen, cosmetica en farmaceutische producten, om er maar een paar te noemen.

TiO2 is een helderwit poeder dat ook wordt geroemd om zijn grote dekvermogen. Daarmee is TiO2 een populair bestanddeel om nagenoeg elk materiaal te kleuren.

Een andere belangrijke eigenschap is dat titaandioxide schadelijke uv-straling kan absorberen en weerkaatsen. TiO2 wordt daarom ook gebruikt in producten die de huid beschermen, maar bijvoorbeeld ook in geavanceerde milieutechnologie. Titaandioxide is gebruikt bij onderzoek naar oplaadbare batterijen en in Grätzel-zonnecellen.

Enkele onderzoeken hebben aangetoond dat TiO2 veilig is voor gebruik voor talloze toepassingen en tal van functies.

Dit komt echter allemaal op losse schroeven te staan door mogelijke nieuwe regelgeving rond TiO2. Op 14 september 2017 kwam het Risk Assessment Committee (RAC, Risicobeoordelingscomité) van het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA) met het advies naar buiten om TiO2 te classificeren als verdacht kankerverwekkend (categorie 2), wat zou inhouden dat producten die titaandioxide bevatten als zodanig gelabeld zouden moeten worden.

Volgens het RAC is TiO2 mogelijk kankerverwekkend bij inademing en het RAC baseert zich hiervoor op de resultaten van een onderzoek bij ratten bij ‘overbelasting van de longen’. Dit besluit gaat in tegen veel wetenschappelijk bewijs waaruit geen enkele onderbouwing blijkt voor de classificatie van TiO2 voor de mens. Meer informatie over de veiligheid van TiO2 is te vinden op de pagina Titaandioxide is veilig.

Een beslissing om TiO2 te classificeren zou verstrekkende gevolgen kunnen hebben voor zowel de consument als de industrie.

 

Titaandioxide biedt de consument keuze

Mensen realiseren zich misschien niet dat TiO2 een onmisbare rol speelt in de wereld van vandaag.

Toepassingen en waarde van TiO<sub>2</sub>

Toepassingen en waarde van TiO<sub>2</sub>

De voorgestelde classificatie van TiO2 kan betekenen dat we minder keuze krijgen in hoe we onszelf beschermen, dat we minder goede producten en gebouwen kunnen maken en dat de groene technologie die we met TiO2 kunnen creëren voor de woningbouw en het transport, niet verder ontwikkeld wordt.

Winkels zullen waarschijnlijk niet erg geneigd zijn om doe-het-zelfartikelen op voorraad te houden die als mogelijk kankerverwekkend gelabeld zijn, wat de consument beperkt in zijn keuze. Onderhoud kan mogelijk alleen nog maar worden uitgevoerd door gespecialiseerde bedrijven, wat kostenverhogend werkt.

De samenstelling van producten aanpassen is erg duur voor fabrikanten. Bij sommige toepassingen is een andere samenstelling volstrekt onmogelijk, wegens slechtere werking of ander uitzicht.

 

TiO2 ondersteunt de circulaire economie

De toepassingsmogelijkheden en het veiligheidsprofiel van titaandioxide maken het mogelijk dat Europa omschakelt naar een circulaire economie en daarin voorop loopt. De stof speelt een belangrijke rol bij het hergebruik en de duurzaamheid van materialen, bijvoorbeeld in de recycling van meubels.

De unieke eigenschappen van titaandioxide leveren producten op die langer meegaan en dat betekent minder afval. Lees de pagina Hoe titaandioxide uw plastic buiten beschermt.

De herclassificatie van TiO2 kan een directe impact hebben op het duurzame, circulaire economische model van de Europese Economische Ruimte (EER). Een andere classificatie van TiO2 betekent dat afval waarin titaandioxide voorkomt, zoals plastic verpakkingsmaterialen, niet meer in aanmerking komt voor recycling.

De herclassificatie van TiO2 kan betekenen dat TiO2-houdend afval als gevaarlijk moet worden behandeld, wat recycling alleen maar moeilijker maakt en de kosten kan verdrievoudigen[1].

De extra kosten kunnen oplopen van enkele duizenden tot miljoenen euro per locatie voor de afvoer van verpakking en de verwerking van afval afkomstig uit de productie, bouw en afbraak. Dit heeft dan weer een significante impact op alle inspanningen om ons milieu groener te maken.

Willen we deze impact op onze afvalstromen vermijden, dan moeten er alternatieven komen. Maar het kan technisch erg moeilijk zijn om die te vinden. Soms zijn er geen alternatieven. Bovendien kan het gebruik van alternatieve stoffen schadelijk zijn voor het milieu. Zo is zinkoxide is een mogelijk alternatieve witmaker, maar deze stof is geclassificeerd (voor sommige toepassingen) als giftig voor in het water levende organismen.

Classificatie van TiO<sub>2</sub>: impact op de circulaire economie

 

Titaandioxide betekent duizenden banen

De productie van TiO2 is, direct en indirect, goed voor duizenden banen in de hele EER. De Europese productie van TiO2 vertegenwoordigt 20 procent van het wereldproductie.

Een derde van de in de EER geproduceerde titaandioxide wordt geëxporteerd, deels omdat bepaalde TiO2-soorten alleen in Europa worden geproduceerd.

TiO<sub>2</sub> in de Europese Economische Ruimte

TiO2 wordt routinematig verwerkt door miljoenen werknemers zonder gevaar voor inademing. Elke stap om verder te gaan dan de al strenge wetgeving op TiO2-gebruik kan grote gevolgen hebben voor de werkgelegenheid in vele sectoren.

Classificatie van titaandioxide kan ertoe leiden dat producten anders moeten worden samengesteld, met alle kosten van dien. De kosten van extra veiligheidsmaatregelen op de werkvloer en van de afvalverwerking voor gebruikers verder ‘downstream’ kunnen oplopen tot meer dan 100.000 euro per fabriek.

Aangezien de voorgestelde classificatie is gebaseerd op het waargenomen risico bij inademing van titaandioxide in de vorm van stof, kunnen sommige verbruikers TiO2 eventueel aanschaffen als slurry, dus in semivloeibare vorm. Deze bedrijven kunnen te maken krijgen met extra kosten van 200 tot 250 euro per ton.

Algemeen gesteld kunnen de producenten en leveranciers van titaandioxide te maken krijgen met een daling van de vraag van 15 procent. Dit kan dan weer een grote negatieve impact hebben op andere productiegebieden, zoals de productie van titaanverbindingen en ijzergebaseerde bijproducten, maar ook TiO2 en titaanerts.

Als een soortgelijke classificatie niet wordt ingevoerd buiten de EER, kunnen de TiO2-producenten en andere betrokken bedrijven in de EER, als gevolg van de gestegen kosten, de concurrentie met de rest van de wereld niet aan.

Dit zou kunnen betekenen dat delen van de bestaande TiO2-industrie wegtrekken uit de EER om hun internationale klanten via andere wegen te bevoorraden; een stap die onvermijdelijk zal leiden tot sluitingen en afdankingen.

De impact op de industrie die van TiO2 afhankelijk is

De productie van TiO2 in Europa ondersteunt ook andere belangrijke delen van de economie waar met titaanverbindingen en producten op basis van ijzer wordt gewerkt. Dit zijn bijvoorbeeld de staal- en aluminiumindustrie, maar ook de productie van plaatmateriaal, de bouw en huishoudelijke apparaten.

In de downstream-industrie – dit zijn sectoren die TiO2 als grondstof verwerken in hun eindproducten – kan het banenverlies groot zijn.

In heel Europa zijn één miljoen werknemers actief in het aanbrengen van verf en coatings en nog eens 4,5 miljoen in de kunststofindustrie. Zelfs als de impact van een herclassificatie beperkt blijft, kan het banenverlies fors oplopen: de Global Wallcoverings Association (IGI) heeft aangegeven dat alleen al in die sector alle 26.000 banen gevaar lopen als de voorgestelde classificatie wordt aangenomen.

Elf bedrijven in de productie van verf en drukinkt hebben berekend dat 15.000 banen verloren kunnen gaan als gevolg van de herclassificatie van TiO2. In de kunststofindustrie, met in totaal 1,5 miljoen banen, kunnen ongeveer evenveel banen – 1% van het personeelsbestand – verloren gaan.

Bedrijven kunnen minder goed concurreren, zowel nationaal als internationaal, en de hogere risicoperceptie heeft een negatieve impact op de verkoop. Bedrijven die hun producten moeten herformuleren kunnen voor hoge kosten komen te staan. Bedrijven in de wandbekleding kijken aan tegen een rekening van 400.000 euro per bedrijf, voor producten die mogelijk minder van kwaliteit zijn.

Het is de verwachting dat een bedrijf, gemiddeld, te maken krijgt met kosten tussen 50.000 en 60 miljoen euro om TiO2 te vervangen en dat het twee tot twintig jaar kan duren om oplossingen te ontwikkelen.

In veel gevallen is het resultaat voor bedrijven dat ze inferieure producten op de markt moeten brengen, dat ze hun klanten minder keuze kunnen bieden en mogelijk hogere kosten moeten doorberekenen. Bijvoorbeeld, TiO2 maakt momenteel een veilig en doeltreffend uv-filter mogelijk in een breed aanbod zonnebrandproducten. Herclassificatie kan gevolgen hebben voor het gebruik hiervan. Het moeten herformuleren van verven kan negatieve gevolgen hebben voor het afwerkingsresultaat, qua kleur, kwaliteit en duurzaamheid.

Impact op de industrie

 

Duizenden kleinere bedrijven afhankelijk van TiO2

Ook in het midden- en kleinbedrijf (mkb) zijn er relatief veel TiO2-gebruikers. Alleen de cosmetica-industries telt al meer dan 5500 van dit soort bedrijven. Meer dan 750 van de verf- en inktproducerende bedrijven uit de Europese brancheorganisatie voor producenten en importeurs van verven, drukinkten en artistieke kleuren (CEPE) behoort tot het mkb.

Verlies van toegang tot essentiële grondstoffen of aanverwante materialen stelt bedrijven van deze omvang voor grote problemen. In het mkb is er niet altijd genoeg tijd en geld beschikbaar om veranderingen in regelgeving en extra R&D- en marketingkosten goed op te vangen.

Grote bedrijven kunnen ervoor kiezen hun productie te verplaatsen, naar buiten de EU, maar voor het gemiddelde mkb-bedrijf is dit geen haalbare kaart. Zij zijn voor de afwerking van hun producten soms nog afhankelijk van andere bedrijven.

 

Titanium dioxide and SMEs

 

De bredere gevolgen

TiO2 behoort tot een groep stoffen met een toxiciteitsprofiel dat we kennen onder de verzamelnaam ‘poorly soluble low toxicity’ (slecht oplosbaar, laagtoxisch) oftewel PSLT-deeltjes. Als categorie 2 wordt aangenomen, maakt dat de weg vrij voor de classificatie van andere PSLT’s.

Dit betekent dat alle slecht oplosbare poeders die TiO2 zouden kunnen vervangen, mineralen zoals kaolien, krijt en talk, in de toekomst als verdacht kankerverwekkend kunnen worden beschouwd.

Bovendien kan dit precedent ook gelden voor andere belangrijke grondstoffen in de Europese productiesector, zoals carbon black, anorganische pigmenten, ijzeroxides, ceriumoxide, aluminiumoxide, magnesiumoxide, kunststofpoeder etc.

Deze stoffen worden op enorm veel verschillende manieren gebruikt. Enkele voorbeelden: antibiotica en andere belangrijke medische producten (waaronder bentoniet als tegengif bij zware metaalvergiftiging), landbouw, keramiek, brandblussers, remschijven, opruimen van gevaarlijke stoffen, decoratie en vloerbedekking, maar ook levensmiddelen en toiletartikelen.

Het is dan ook niet waarschijnlijk dat het voorstel om TiO2 te classificeren meer bescherming zou bieden aan werknemers, aangezien vervanging door de directe alternatieven wat carcinogeniciteit betreft een soortgelijk gevarenprofiel oplevert.

Samengevat, in de EER wordt de productie, de verwerking, het gebruik en de afvoer van PSLT’s duurder en moeilijker, wat leidt tot een verdere afname van de competitieve slagkracht van bedrijven in de EER.

Classificatie van TiO2 kan leiden tot nieuwe regelgeving met brede negatieve gevolgen in heel Europa, voor zowel werknemers als consumenten.